Samen grenzen verleggen voor elk talent

'Samen grenzen verleggen voor elk talent'. Dat is de hoofddoelstelling in de beleidsnota 2009-2014 van onderwijsminister Pascal Smet: http://jsp.vlaamsparlement.be/docs/stukken/2009-2010/g202-1_origineel.pdf Hij wil elk kind, elke jongere, elke volwassene gelijke kansen bieden in onderwijs, opleiding en vorming. Om dat te realiseren moeten vier fenomenen aangepakt worden: de ongekwalificeerde uitstroom, de prestaties van zwakkere leerlingen, de sociale erfelijkheid van lage scholing en de prestaties van sterkere leerlingen en studenten. Dat doet hij door acht strategische doelstellingen uit te zetten, met telkens een aantal concrete acties.

1. Open, veelzijdige en sterke persoonlijkheden vormen

Gelukkige kinderen en jongeren vandaag, betekenen een betere samenleving morgen. Daarom moet onderwijs open, veelzijdige en sterke persoonlijkheden vormen. Een brede basisvorming zorgt ervoor dat kinderen en jongeren hun toekomst niet moeten ondergaan, maar zelf vorm kunnen geven.

• Jongeren voorbereiden op actief burgerschap
• Werken aan vredesopvoeding en herinneringseducatie
• Inzetten op educatie voor duurzame ontwikkeling
• Meer en betere kunst- en cultuureducatie voor alle leerlingen uitwerken
• Het deeltijds kunstonderwijs verdiepen en verbreden
• De begeleiding en ondersteuning van leerlingen versterken
• De aanpak van spijbelen en antisociaal gedrag versterken
• Preventief de psychische en fysieke gezondheid van leerlingen verhogen
• Genderdiversiteit in het beleid van de scholen integreren
• Meewerken aan het Vlaamse Jeugdbeleidsplan

2. Kansen geven aan elk talent

Omdat een optimale talentontwikkeling bijdraagt tot sociale cohesie, moeten jongeren vanaf het kleuter- tot en met het hoger onderwijs, alle kansen krijgen om hun talenten te ontdekken en te ontwikkelen. Daarnaast moeten de talenten van volwassenen volop gevaloriseerd en verder ontwikkeld worden.

• Armoede bestrijden en sociale inclusie bevorderen
• De participatie aan het kleuteronderwijs maximaliseren
• Leerzorg en een zorgcontinuüm uitbouwen
• De hervorming van het secundair onderwijs op de sporen zetten
• Het tweedekansonderwijs en de werking van de examencommissies bijsturen
• Het hoger beroepsonderwijs concreet vorm geven
• Het hoger onderwijslandschap vorm geven en rationaliseren
• De participatie aan het hoger onderwijs vorm geven, vooral bij jongeren uit kansengroepen
• Studeren in het buitenland stimuleren
• Onderzoek en innovatie stimuleren
• Participatie aan levenslang leren verhogen
• De digitale kloof wegwerken

3. Nederlands en vreemde talen leren, stimuleren om mee te doen in de geglobaliseerde samenleving

Elke leerling moet uitstekend Nederlands spreken, met daarnaast een degelijke kennis van twee of meer vreemde talen.

• Nieuwe eindtermen implementeren
• Nieuwe eindtermen ontwikkelen
• Nederlands leren in scholen versterken
• Nederlands als tweede taal stimuleren
• Strategisch plan geletterdheid verder uitvoeren
• Vreemde talen leren intensifiëren
• Een taalbeleid in elke school aanmoedigen

4. Leerlingen voorbereiden op een succesvolle start op de arbeidsmarkt

• Duurzaam samenwerken tussen onderwijs, werk en vorming
• De Vlaamse kwalificatiestructuur invullen
• Werkplekleren uitbreiden en de kwaliteit ervan verzekeren
• Leren en werken consolideren
• Beroepsopleidingen versterken
• Werk maken van de beroepskolom (meer verticale samenhang in beroepsopleidingen)
• Regionale Technologische Centra verder uitbouwen
• Stimuleren van loopbanen in wetenschap en technologie
• Topsportscholen evalueren

5. De leraar erkennen als sleutelfiguur in de vorming van open, veelzijdige en sterke persoonlijkheden

Kwaliteitsvol onderwijs staat of valt met goede leraren. Zij vormen de spil van het leerproces. Daarom moeten de inspanningen van alle personeelsleden naar waarde geschat worden. Er wordt een nieuwe CAO voorbereid. Het is de bedoeling een nieuw geïntegreerd Vlaams syndicaal statuut op te stellen.

• De lat voor de initiële lerarenopleiding hoger leggen
• Hoger gekwalificeerden inzetten
• Nascholing en werkplekleren stimuleren
• Het beleidsvoerend vermogen van scholen versterken
• Een professioneel personeelsbeleid mogelijk maken
• De rechtspositie in het hoger onderwijs stroomlijnen

6. De maatschappelijke verwevenheid van onderwijs met lokale, regionale en internationale netwerken versterken

Dynamisch netwerkonderwijs is nodig om open, veelzijdige en sterke persoonlijkheden te vormen, om alle talenten kansen te geven, om het talenonderwijs te ondersteunen en het onderwijs en de arbeidsmarkt dichter bij elkaar te brengen. Het gaat om bondgenootschappen op verschillende niveaus: lokaal, regionaal en internationaal.

• Het pedagogisch partnerschap tussen scholen en ouders ondersteunen
• Brede scholen realiseren
• De regierol van de gemeenten in het lokaal flankerende onderwijsbeleid verstevigen
• Scholengemeenschappen versterken
• Het onderwijs in de centrumsteden versterken
• De internationale dimensie van het onderwijsbeleid verder vorm geven
• Gelijkwaardigheid van buitenlandse diploma's sneller erkennen

7. Ervoor zorgen dat elke onderwijsinstelling topkwaliteit kan bieden

Het nieuwe decreet op de kwaliteit van het onderwijs regelt de taakverdeling tussen de onderwijsinstellingen, de pedagogische begeleidingsdiensten en de onderwijsinspectie. Dit decreet wordt verder geoperationaliseerd.

• De interne kwaliteitszorg van de instellingen versterken
• Informatierijke omgevingen ontwikkelen
• De externe kwaliteitszorg verder uitbouwen
• Kwaliteitszorg in het hoger onderwijs herzien
• Wachtrijen bij inschrijvingen oplossen
• Een nieuw omkaderingssysteem uittekenen om de middelen gerichter in te zetten waar ze het meest nodig zijn
• Nieuwe financiering leerplichtonderwijs en de maximumfactuur evalueren
• Financiering van het hoger onderwijs evalueren, bijsturen en verhogen
• Regelgeving vereenvoudigen en transparanter maken
• Leerlingenvervoer buitengewoon onderwijs verbeteren

8. Investeren in duurzame en moderne infrastructuur

Recente ontwikkelingen in onderwijs en samenleving stellen andere en nieuwe eisen aan een hedendaags schoolgebouw dan vroeger. Schoolgebouwen moeten toegankelijk, milieuvriendelijk en duurzaam zijn. ICT, brede school en andere onderwijsmethodes maken 'andere' schoolgebouwen noodzakelijk.

• Scholen uitbouwen tot uitnodigende en stimulerende werk- en leefomgevingen
• Aandacht voor het duurzaam karakter van de schoolinfrastructuu

De nota bevat verschillende doelstellingen voor het hoger onderwijs, hieronder enkele hiervan:

• duidelijke structuren en rationalisatie
• stelsel van studiefinanciering verruimen en sociale voorzieningen moderniseren
• minstens 1 stageperiode met tutoringsproject in de geïntegreerde lerarenopleiding
• mogelijkheid verruimen tot integratie van verschillende personeelsstatuten: differentiatie en ondersteuning wetenschappelijk onderzoek
• hogeronderwijsbudget met 10 % verhogen

Enkele interessante links:

• De hoofdpunten van de beleidsnota volgens De Standaard: http://www.standaard.be/artikel/detail.aspx?artikelid=DMF20091029_050&word=onderwijs+beleidsnota
• Enkele reacties op de beleidsnota: http://www.standaard.be/artikel/detail.aspx?artikelid=DMF20091029_062